Arteriovenöz malformasyon (AVM), atardamarlarla toplardamarların arada kılcal damar ağı olmadan doğrudan birleştiği, doğuştan gelen bir damar yumağıdır. Kanama ve nöbetle ortaya çıkabilir; tedavide cerrahi, embolizasyon ve radyocerrahi kullanılır.
Arteriovenöz malformasyon (AVM) nedir?
Normalde atardamarlardan gelen kan, kılcal damar ağından geçerek basıncı düştükten sonra toplardamarlara ulaşır. AVM'de ise atardamarlar ile toplardamarlar arasında "nidus" adı verilen anormal bir damar yumağı üzerinden doğrudan bağlantı vardır. Yüksek basınçlı kanın toplardamarlara doğrudan geçmesi, damar duvarlarını zorlar ve kanama riskini artırır.
Beyin AVM'leri doğuştan olduğu düşünülen ancak çoğunlukla genç erişkinlik döneminde belirti veren lezyonlardır. Bir kısmı ise başka nedenlerle yapılan görüntülemelerde tesadüfen saptanır.
Belirtiler
- Beyin kanamasına bağlı ani baş ağrısı, kusma, bilinç değişikliği
- Nöbet (epileptik atak)
- Tekrarlayan baş ağrıları
- Kolda veya bacakta güçsüzlük, uyuşma, konuşma veya görme bozukluğu
Tanı
MR ve MR anjiyografi AVM'nin yerini ve çevre beyin dokusuyla ilişkisini gösterir. Besleyici atardamarlar, nidus ve drenaj toplardamarları dijital subtraksiyon anjiyografi (DSA) ile ayrıntılı olarak değerlendirilir. Tedavi planlamasında AVM'nin büyüklüğü, yeri ve toplardamar drenajının özelliklerini içeren derecelendirme sistemleri kullanılır.
Tedavi Yaklaşımı
- Mikrocerrahi: Ulaşılabilir bölgelerdeki uygun AVM'lerde nidusun tamamen çıkarılması ile kanama riski hemen ortadan kalkar.
- Radyocerrahi (Gamma Knife): Küçük ve orta boyutlu, özellikle derin veya kritik bölgelerdeki AVM'lerde uygulanır. Işın etkisiyle damar duvarları zamanla kalınlaşarak AVM'nin kapanması amaçlanır. Kapanma genellikle birkaç yıl içinde gerçekleşir ve bu süre boyunca düzenli görüntüleme ile takip edilir.
- Embolizasyon: Damar içinden girilerek AVM'yi besleyen damarlar özel maddelerle tıkanır. Tek başına veya cerrahi ya da radyocerrahi öncesinde yardımcı yöntem olarak kullanılır.
- Takip: Kanamamış bazı AVM'lerde, tedavinin riskleri doğal seyre göre yüksek bulunduğunda takip tercih edilebilir.