Bel kayması (spondilolistezis), bir omurun altındaki omura göre öne veya arkaya kaymasıdır. Bel ağrısı ve bacağa yayılan ağrıya yol açabilir; tedavi kaymanın derecesine ve şikâyetlere göre planlanır.
Bel kayması nedir?
Spondilolistezis, bir omur cisminin altındaki omura göre yer değiştirmesidir. Bel bölgesinde en sık L4-L5 ve L5-S1 seviyelerinde görülür. Başlıca türleri:
- Dejeneratif kayma: İleri yaşta disk ve eklemlerin yıpranmasına bağlıdır; özellikle kadınlarda ve L4-L5 seviyesinde sık görülür. Sıklıkla kanal daralmasıyla birliktedir.
- İstmik kayma: Omurun arka kısmındaki pars interartikülaris adı verilen bölgede çatlak veya kusur (spondiloliz) sonucu gelişir; gençlerde ve sporcularda da görülebilir.
- Travmatik, doğumsal ve diğer nedenlere bağlı kaymalar
Kayma derecesi, bir omurun diğerine göre ne kadar yer değiştirdiğine göre sınıflandırılır.
Belirtiler
- Bel ağrısı, özellikle ayakta durma ve yürüme ile artan
- Kalça ve bacaklara yayılan ağrı, uyuşma
- Yürürken bacaklarda yorgunluk (eşlik eden kanal darlığında)
- Arka uyluk kaslarında gerginlik
Tanı
Ayakta çekilen direkt grafiler ve öne-arkaya eğilerek çekilen hareketli grafiler kaymanın derecesini ve hareketliliğini (instabilite) gösterir. MR sinir basısını, BT ise pars defektini ve kemik yapıyı ayrıntılı olarak değerlendirir.
Tedavi Yaklaşımı
Düşük dereceli kaymaların çoğu cerrahi dışı yöntemlerle başarılı şekilde yönetilir: ilaç tedavisi, fizik tedavi, karın ve bel kaslarını güçlendirici egzersizler, kilo kontrolü ve uygun hastalarda girişimsel ağrı tedavileri.
Cerrahi dışı tedavilere yanıt vermeyen ağrı, ilerleyici kayma veya sinir basısına bağlı güç kaybı durumlarında cerrahi tedavi gündeme gelir. Cerrahide sinirler üzerindeki bası giderilir (dekompresyon) ve kayan omurlar vida-çubuk sistemleri ile sabitlenerek kaynaşmaları (füzyon) sağlanır.