Omurga kırıkları; trafik kazası, yüksekten düşme gibi travmalarla veya kemik erimesi (osteoporoz) ve tümörler nedeniyle küçük zorlanmalarla oluşabilir. Tedavi, kırığın türüne, omurganın sağlamlığına ve sinir hasarı olup olmadığına göre planlanır.
Omurga kırığı nedir?
Omurga kırıkları, omurların kemik yapısında meydana gelen kırıklardır. İki ana nedenle oluşur:
- Travmatik kırıklar: Trafik kazaları, yüksekten düşme, spor yaralanmaları gibi yüksek enerjili travmalar sonucu gelişir. Omurilik veya sinir kökü yaralanması ile birlikte olabilir.
- Osteoporotik (kemik erimesine bağlı) kırıklar: Özellikle ileri yaştaki kadınlarda, kemiklerin zayıflaması nedeniyle basit bir düşme, eğilme veya öksürme ile oluşabilen çökme (kompresyon) kırıklarıdır.
- Patolojik kırıklar: Tümör veya enfeksiyonun zayıflattığı omurlarda gelişir.
Kırığın tedavisinde en önemli sorular, omurganın sağlamlığını (stabilite) koruyup korumadığı ve omurilik veya sinirlerde bası olup olmadığıdır.
Belirtiler
- Kırık bölgesinde ani başlayan şiddetli sırt veya bel ağrısı
- Hareketle artan ağrı
- Kol veya bacaklarda uyuşma, güç kaybı
- İdrar veya dışkı kontrolünde bozulma
- Osteoporotik kırıklarda boy kısalması ve sırtta kamburlaşma
Önemli: Ciddi bir kaza veya düşme sonrası omurga yaralanmasından şüpheleniliyorsa hasta gereksiz yere hareket ettirilmemeli ve acil yardım çağrılmalıdır.
Tanı
Direkt grafi, BT ve MR birlikte kullanılır. BT kırığın kemik yapısını, MR ise omurilik, bağlar ve kırığın yeni mi eski mi olduğunu gösterir. Osteoporotik kırıklarda kemik yoğunluğu ölçümü de yapılır.
Tedavi Yaklaşımı
- Cerrahi dışı tedavi: Stabil ve sinir basısı yapmayan kırıkların çoğu ağrı kontrolü, korse kullanımı ve kontrollü mobilizasyon ile tedavi edilir.
- Vertebroplasti / kifoplasti: Ağrısı geçmeyen osteoporotik veya tümöre bağlı çökme kırıklarında, ciltten iğne ile kırık omura kemik çimentosu verilerek omur güçlendirilir.
- Cerrahi tedavi: Stabil olmayan kırıklarda veya omurilik ve sinirlere bası varsa, bası giderilir ve omurga vida-çubuk sistemleriyle sabitlenir. Uygun hastalarda bu işlem küçük kesilerle (perkütan) yapılabilir.
- Osteoporoz tedavisi: Yeni kırıkların önlenmesi için kemik erimesi tedavisi ve düşmelerin önlenmesi önemlidir.