Karotis stenozu, beyni besleyen şah damarının (karotis arter) damar sertliği nedeniyle daralmasıdır. İnme ve geçici felç ataklarının önemli nedenlerinden biridir; tedavide ilaç, karotis endarterektomi ve stent seçenekleri değerlendirilir.
Karotis stenozu nedir?
Boynun her iki yanında bulunan karotis arterler (şah damarları) beynin büyük bölümüne kan taşır. Yaşla birlikte damar duvarında yağ ve kalsiyum birikmesi (ateroskleroz, damar sertliği) bu damarlarda daralmaya neden olabilir. Daralan bölgedeki plaktan kopan parçacıklar veya pıhtılar beyin damarlarını tıkayarak inmeye yol açabilir.
Risk faktörleri
- İleri yaş
- Sigara kullanımı
- Yüksek tansiyon
- Diyabet
- Yüksek kolesterol
- Koroner arter hastalığı ve ailede damar hastalığı öyküsü
Belirtiler
Karotis darlığı çoğunlukla belirti vermez. Belirti verdiğinde genellikle geçici iskemik atak (TİA, "mini inme") veya inme şeklinde ortaya çıkar:
- Yüzde, kolda veya bacakta ani güçsüzlük ya da uyuşma (genellikle tek taraflı)
- Ani konuşma bozukluğu
- Bir gözde ani ve geçici görme kaybı ("gözün önüne perde inmesi")
Belirtiler kısa sürede düzelse bile acil değerlendirme gereklidir.
Tanı
İlk değerlendirme boyun damarlarının Doppler ultrasonografisi ile yapılır. Darlığın derecesi ve plağın yapısı BT anjiyografi, MR anjiyografi veya gerekirse dijital subtraksiyon anjiyografi ile ayrıntılı incelenir. Beyin MR'ı ile önceden geçirilmiş sessiz inmeler araştırılabilir.
Tedavi Yaklaşımı
- İlaç tedavisi ve risk faktörlerinin kontrolü: Kan sulandırıcılar, kolesterol düşürücü ilaçlar, tansiyon ve şeker kontrolü ile sigaranın bırakılması tüm hastalarda tedavinin temelidir.
- Karotis endarterektomi: Boyundan yapılan bir kesi ile damar açılarak plak temizlenir. Belirti vermiş ve belirgin darlığı olan seçilmiş hastalarda inme riskini azaltmak amacıyla uygulanır.
- Karotis stent: Damar içinden girilerek daralan bölgeye stent yerleştirilir. Cerrahi riskinin yüksek olduğu bazı hastalarda tercih edilebilir.
Girişim kararı; darlığın derecesi, belirti olup olmaması, hastanın yaşı ve eşlik eden hastalıkları göz önüne alınarak verilir.